kunst en publieke ruimte 

       
een representatief overzicht van kunst in de openbare ruimte in Nederland van 1970 tot heden | over deze site | hulp bij vinden

Scheibe

Vanaf de jaren zestig kwam in Europa en de Verenigde Staten een proces op gang waarin het materiaalgebruik, de productieprocessen en de waarnemingsconventies van de traditionele beeldhouwkunst ter discussie gesteld werden. Deze ontwikkeling ging gepaard met de behoefte de beeldtaal tot zijn essentie terug te brengen. De Duitse beeldhouwer Ulrich Rückriem (1938) past dit modernistische dictaat tot in de uiterste consequentie toe. Hij brengt de traditionele technieken van de beeldhouwer terug tot de meest essentiële elementen: de eigenschappen van de steensoort, de gebruikte werktuigen en eenvoudige bewerkingen als splijten en zagen. Zijn werkproces verloopt altijd via dezelfde reeks handelingen. Rückriem bezoekt een steengroeve en zoekt daar met de grootste zorgvuldigheid een ruw blok graniet, dolomiet of andere steensoort uit. Hij deelt dit blok op in verschillende rechthoekige vormen door middel van machinale zaagsneden of hij laat een blok uitzagen en splijt dat vervolgens met de hand.
Voor twee beelden die in het Amsterdamse Bos zijn beide technieken toegepast. Rückriems bewerkingen zijn geen gedachteloze herhalingen; elke steensoort en zelfs elke steen reageert immers anders en uiteindelijk gaat het hem om het onderzoeken van de tegenstellingen tussen de koude, geometrische en warme, amorfe structuren en de relatie die de vormen hebben tot de afmetingen van het lichaam. Rückriem bepaalde zelf de locatie voor de beelden in het Amsterdamse Bos. 'Scheibe' staat aan de voet van een heuveltje tussen twee paden, terwijl een beeld met de titel 'Stele' (ook uit 1996), naast een speelweide is neergezet. In Nederland is behalve in het Amsterdamse Bos nog een beeld van Rückriem te zien in natuurreservaat Bargerveen in zuidoost Drenthe. In dit onherbergzame gebied bevond zich een turfput, waar in 1992 de laatste Nederlandse turf werd gestoken. Rückriems gedenkteken markeert het einde van de Nederlandse turfwinning. De kunstenaar splijtte een brok Oostenrijks graniet van drie meter hoog in zes stukken, waarna de delen weer in hun oorspronkelijke positie werden teruggeplaatst. De gaten en scheuren laten de ontstaansgeschiedenis van het beeld zien. Het kunstwerk kan zo opgevat worden als een metafoor voor de ingrepen waarmee het omringende landschap in de loop der jaren is ontgonnen. (IC)


foto: Kors & Joris van Bennekom


foto: SKOR

Kunstenaars: