kunst en publieke ruimte 

       
een representatief overzicht van kunst in de openbare ruimte in Nederland van 1970 tot heden | over deze site | hulp bij vinden

Kunstcollectie Schiphol

Schiphol is een complex met de omvang van een dorp, maar de bedrijvigheid en allure van een moderne wereldstad. Bij elke paar meter die wordt afgelegd dingen nieuwe indrukken, informatie en faciliteiten naar de aandacht van de reiziger. Temidden van alle drukte loopt de bezoeker ook nog de kans onverhoeds tegen een kunstwerk van museale allure aan te lopen, want Schiphol is in het bezit van een uitgebreide kunstcollectie. Dit is een omvangrijke verzameling waarvan de eerste kunstwerken dateren uit de vroege jaren zestig en de meest recente beelden, van kunstenaars als Rob Birza en Tom Claassen, onlangs zijn opgeleverd. Bijzonder aan Schiphol is dat binnen één complex kunstwerken te zien zijn uit verschillende perioden in de ontwikkeling van kunst in de openbare ruimte.

Er zijn vroege kunstwerken te vinden, die nog als uitgangspunt hanteren dat de beeldende kunst op ingetogen wijze de architecturale omgeving moest verlevendigen, zoals 'Knoop' van Shinkichi Tajiri en 'Wolk en Waterval' van Cornelius Rogge. Bij de kunstwerken die in de jaren tachtig zijn gerealiseerd, bijvoorbeeld de beelden van Sigurdur Gudmundsson en Theo Niemeyer, wordt de band met de architectuur losser. Van de kunstwerken wordt een nieuwe ‘activiteit’ verlangd: zij moeten het visuele geweld van de locatie aankunnen en zijn een tegenwicht tegen alle commerciële activiteiten en de hectiek van het reisproces. In de jaren negentig zet deze ontwikkeling zich voort; de beeldende kunst is niet versmeltend of decoratief meer maar gaat de concurrentie aan met reclamezuilen en informatieborden. Een mooi voorbeeld hiervan is 'Coda' van Dennis Adams. Adams maakte een kunstwerk dat bestand is tegen het visuele geweld van de terminal: het eenvoudige roodwit geblokte patroon – afgekeken van andere objecten op vlieghavens met een signaalfunctie – lokt steevast een groep reizigers naar het werk toe.

Een kunstwerk dat zich op een zelfde wijze manifesteert is dat van Jenny Holzer. Holzer plaatste een verticale lichtkrant in de vide van een trappenhuis. Het lijkt in eerste instantie niet op te vallen, want in de hele terminal zijn lichtreclames en uithangborden te zien. Maar wie de moeite neemt de tekst te lezen wordt direct gegrepen. De teksten van Holzer hebben impact, hoe eenvoudig ze ook zijn. Het is alsof een schrijver aan het woord is die op staccato-achtige wijze al haar persoonlijke bespiegelingen over de wereld uitspuugt.

De kunstwerken in de collectie van schiphol vormen samen een verzameling die niet zou misstaan in een museum. Toch is het geen museum maar een miljoenenbedrijf, een dienstverlenende onderneming. De beeldende kunst heeft ook in deze omgeving een strategie gevonden om te overleven, en juist dit spanningsveld is productief. (IC)

Rob Birza - De vier jaargetijden (2001)
Rob Birza - De vier jaargetijden (2001)
foto: Jannes Linders

Shinkichi Tajiri - Knoop (1974)
Shinkichi Tajiri - Knoop (1974)
foto: onbekend

Dennis Adams - Coda (1995)
Dennis Adams - Coda (1995)
foto: Holland Photo Service

Dale Chihuly - The Niijima Floats (1996)
Dale Chihuly - The Niijima Floats (1996)
foto: Jannes Linders

Tom Claassen - The Two Incredible Sitting Snowmen (2001)
Tom Claassen - The Two Incredible Sitting Snowmen (2001)
foto: onbekend

Kunstenaars: