kunst en publieke ruimte 

       
een representatief overzicht van kunst in de openbare ruimte in Nederland van 1970 tot heden | over deze site | hulp bij vinden

Energienaald

De afgelopen veertig jaar heeft beeldhouwer Jan van Munster (1939) zich met één thema beziggehouden: energie. Zijn beelden, steevast uitgevoerd in een minimalistische vormentaal, gaan over warmte en kou, over magnetisme en radioactiviteit, of over licht en elektriciteit. Hij liet beelden bevriezen of opgloeien en zette sculpturen onder stroom. Veel van Van Munsters beelden hebben een plaats gekregen in de openbare ruimte, onder andere in toonaangevende gebouwen als de Stopera in Amsterdam, de Rotterdamse Schouwburg en het Museon in Den Haag.

In 1984 kreeg Van Munster van de Gemeente Almere de opdracht een beeld te ontwerpen dat een verbinding moest maken tussen de hoogbouw en de lagere wijken in de stad. De kunstenaar kwam met een gedurfd voorstel: hij wilde het hoogste kunstwerk van Nederland bouwen. Deze ‘Energienaald’, een cortenstalen mast van 55 meter, was precies tien meter hoger dan het hoogste gebouw in Almere – een verschil dat Van Munster aanduidde door de top van de mast van een tien meter lang neonlicht te voorzien. Het kunstwerk werd neergezet in het centrum van de stad, op een plek waar belangrijke verkeersaders elkaar kruisen. De energie die zich op dit snijpunt van bewegingen bundelde, veranderde door de plaatsing van het beeld als het ware in een opwaartse kracht. Zelf vergeleek Van Munster zijn ‘Energienaald’ met een wuivende rietstengel. De flexibele mast, die aan de onderkant tachtig centimeter breed is en taps toeloopt, heeft een uitslag van zes meter. Dankzij de immer waaiende polderwind staat de reusachtige mast dus altijd een beetje scheef.

Omdat bewoners van het Leeuwardenplein, de oorspronkelijke locatie van het beeld, bang waren dat de naald bij storm op hun huizen zou vallen, is de ‘Energienaald’ verplaatst naar de Bankierbaan. Maar ook op deze locatie, nabij de oever van het Weerwater, moest het beeld worden verwijderd om plaats te maken voor het nieuwe, door architect Rem Koolhaas ontworpen stadscentrum. In 2002 verhuisde Van Munsters naar de overkant van het meer. Langs de A6, ter hoogte van de afslag Almere-Haven, dient het nu opnieuw als een stralend lichtbaken dat tot ver buiten de stad zichtbaar is. (SS)


foto: Jannes Linders

Kunstenaars: