kunst en publieke ruimte 

       
een representatief overzicht van kunst in de openbare ruimte in Nederland van 1970 tot heden | over deze site | hulp bij vinden

Swing

‘Swing’, het ruim tien meter hoge beeld van cortenstaal is sinds de plaatsing in 1977 de mijlpaal in het gebied rond de Karel de Grotelaan in Eindhoven. Kunstenaar Arie Berkulin (1939) koos deze plek omdat cortenstaal oxideert. De roestbruine kleur die hierdoor ontstaat correspondeert met de nabij staande rode beuk. De belangrijkste reden lijkt echter de mogelijkheid het beeld van meerdere kanten te bekijken. Komend vanuit Eindhoven ziet men een op zijn punt staande driehoek die, zodra men eromheen rijdt, verandert in een vierkant, een driehoek met de punt omhoog en uiteindelijk een kruisvorm. Het beeld blijft door zijn ingenieuze constructie verrassen en voldoet dan ook aan Berkulins eis dat een werk ‘actief in de ruimte moet staan’. Opvallend is dat zijn beelden, die gemaakt zijn uit materialen als ijzer, messing, koper en zink, niet altijd direct geometrische vormen in herinnering roepen. De beelden ‘Crawl’ en ‘Sirene’ bijvoorbeeld vormen een vloeiend geheel, pas op het tweede gezicht blijken ze wel degelijk samengesteld uit geometrische basisvormen.

Berkulins beelden kunnen gezien worden als een vroeg voorbeeld van de wens van de kunstenaar om de perceptie van de toeschouwer deel uit te laten maken van een publiek kunstwerk. Het is tegelijkertijd ook een typisch Nederlands voorbeeld van een tendens die al in de jaren zestig door het minimalisme in de Verenigde Staten was ingezet. Het ging erom objecten te maken die de toeschouwer een verhoogd bewustzijn moesten geven van zijn/haar eigen status als ‘publiek subject’. In deze tijd van interactiviteit en de beeldruis van de nieuwe media lijken deze vroege voorbeelden van participatie van de toeschouwer nogal droog. Toch was destijds de strategie om ruimtelijke beelden te maken die van alle kanten bekeken konden worden en daarmee steeds een ander perspectief boden, een wezenlijk nieuwe wending. (AvdB/IC)


foto: Peter Cox

Kunstenaars: