kunst en publieke ruimte 

       
een representatief overzicht van kunst in de openbare ruimte in Nederland van 1970 tot heden | over deze site | hulp bij vinden

Het Wiel van Rosmalen

‘het rolde voorbij, op hoge wielen rakelings voorbij: een giftig harnas gepantserd dansend. Vuur, riep hij, vuur. Het rolde voorbij, het verdween’

Aldus een van de gedichten van Armando (1929) uit zijn bundel De veldtocht. Het is een gedicht dat nauw aansluit bij de monumentale bronzen sculptuur ‘Het Wiel’, die sinds 1992 aan de rand van een zandverstuiving bij één van de invalswegen naar Rosmalen staat. Armando ziet zijn oeuvre als een Gesammtkunstwerk. Daarin grijpen verschillende kunstdisciplines in elkaar: muziek, literatuur, schilderkunst, beeldhouwkunst en theater. Alle artistieke vakgebieden worden gebruikt om het centrale thema in zijn leven tot uiting te brengen: het menselijk drama, waarin oorlog, macht, schuld, goed, kwaad en geweld onontkoombaar lijken. Armando gebruikt hiervoor duidelijke symbolen en metaforen, zoals schedels, vlaggen, wielen, ladders, bomen en kelken. Ze verwijzen naar zijn gedachten over schuld en geweld, maar ook naar vrijheid. De grote bronzen ladder die hij in het ‘schuldige landschap’ rondom Amersfoort plaatste verwijst naar de vrijheid, het kunnen ontsnappen en het hoopvol naar iets hogers reiken. Het reusachtige wiel dat Armando in Rosmalen realiseerde is geen mooi rond en gaaf wiel. Het is iets verwrongen en heeft een ruw oppervlak, alsof het wiel vuil en modder van jaren meetorst. Het is een wiel met geschiedenis, maar ook een wiel dat tot stilstand is gekomen. Of zoals het Armando het zelf formuleerde: ‘Het is het wiel van het slagveld, maar ook het wiel als rad der geschiedenis. Overwonnen beweging. Gestolde kracht. Een wiel dat tot inkeer is gekomen. Het Wiel van Rosmalen is in de meest letterlijke zin ingetogen bewogenheid.’ (LJ)


foto: Ad Gubbens

Kunstenaars: