kunst en publieke ruimte 

       
een representatief overzicht van kunst in de openbare ruimte in Nederland van 1970 tot heden | over deze site | hulp bij vinden

Joris Ivensmonument

Rond het midden van de jaren tachtig trad er een verschuiving op in de werkwijze van Bas Maters (1949). Zijn omgevingskunst, waarin gestreefd werd naar een integratie van architectuur en beeldende kunst, maakte toen plaats voor meer autonome werken. Maters begon meer monumentale beelden te maken waarin de geometrie steeds meer de overhand kreeg. De sculptuur die Maters maakte voor het Joris Ivensplein in Nijmegen is daar een voorbeeld van. De kunstenaar kreeg van de gemeente de opdracht om in samenwerking met de stedenbouwkundige dienst het plein opnieuw in te richten. Het monumentale werk van zestien meter hoog en meer dan vier meter breed, uitgevoerd in met aluminium beschilderd staalplaat, is in feite een vrij werk dat Maters in een later stadium aan deze opdrachtsituatie heeft aangepast. De sculptuur, die in de volksmond de bijnaam 'de schoenlepel' kreeg, is gebaseerd op een schets die ontstond door een cirkel zodanig uit de bovenzijde van een strook papier te drukken tot die nog maar op één punt vast zat aan het papier. Om die rechtop te kunnen laten staan werd aan de onderzijde ook een vierkant uitgesneden, dat vervolgens als een deurtje opengevouwen werd. De bovenzijde met de cirkel boog bij het omzetten daardoor iets om. Het plein, waar het beeld centraal is opgesteld, is een opgehoogde open ruimte waar veel wegen op uitkomen. Het uitgesneden vierkant vormt de opening tot die ruimte, terwijl de cirkel een venster opent naar de hemel daarboven. Als achtergrond voor het beeld ontwierp Maters een paviljoen.

Maters’ heroriëntatie in de jaren tachtig op een meer sculpturale vormgeving past in de algemene tendens van die tijd. Veel ‘Arnhemmers’ gingen over op het creëren van objecten die ten opzichte van de omgeving een meer autonome status kregen. Belangrijk aandachtspunt bleef echter, ook voor Maters, de relatie van het kunstwerk met zijn omgeving. De werken bleven gericht op de beleving van die ruimte. Daarbij probeert Maters persoonlijke ervaringen om te zetten in elementaire, geometrische tekens die voor iedereen herkenbaar zijn. Aan de sculptuur op het Joris Ivensplein voegde Maters een extra element toe. Op het vierkant is een citaat aangebracht van de Nijmeegse cineast: ‘Dikwijls, ver weg, bleef Nijmegen, mijn jeugd, toch dicht bij mij’. (XdJ)


foto: Bas Maters


foto: Bas Maters

Kunstenaars: