kunst en publieke ruimte 

       
een representatief overzicht van kunst in de openbare ruimte in Nederland van 1970 tot heden | over deze site | hulp bij vinden

Zonder titel

In 1997 vond in Amsterdam de spraakmakende performance The Walking Monument van de Spaanse kunstenares Alicia Frames plaats. Midden op de Dam, op de plaats van het destijds tijdelijk verwijderde Oorlogsmonument, creëerde Framis een monument van vlees en bloed door een groep Spanjaarden een menselijke sculptuur van elf meter hoog te laten vormen. Gedurende één, symbolische, minuut stelde Framis dit monument als metafoor voor het leven tegenover dat andere monument voor de dood. De performance The Walking Monument leverde haar in 1997 de Prix de Rome op. Het werk is een goed voorbeeld van kunst die als nieuwe performance kunst of sociale sculptuur wordt aangeduid. Midden jaren negentig ontstond bij een groep kunstenaars een hernieuwd engagement waarin het besef, dat de verworven individualisering van de maatschappij ook gevoelens van grote eenzaamheid had gecreëerd, de boventoon voerde. Communicatie, participatie, verbondenheid en gemeenschapszin vormen de sleutelwoorden in het werk van kunstenaars als Alicia Framis, waarin het directe contact tussen kunstenaar en publiek centraal staat.

Zo kon men in 1997 in Amsterdam tevens de volgende advertentie tegenkomen met de tekst: ‘Suffering from lonely nights? Phone the dreamkeeper.’ Wie het bijbehorende telefoonnummer belde vond op een avond Alicia Framis op zijn deurstoep. Als een engelachtige verschijning in een witte jurk met sterren en bijpassende moonboots, bracht Framis, gewapend met een matrasje, de nacht door bij wildvreemde mensen in Amsterdam om over hun dromen te waken. Gedurende twaalf uur vond een ritueel van praten, waken, slapen en ontbijten plaats en in de ochtend verdween de dreamkeeper even geruisloos als ze was gekomen. Het veertig dagen durende project Dreamkeeper was het antwoord van Alicia Framis op de noden van het eenzame individu in de grote stad: waken over de meest intieme momenten van een complete vreemdeling. Grootsteedse noden en existentiële eenzaamheid; het is een thematiek die als een rode draad door haar werk heen loopt. Dreamkeeper is kenmerkend voor Framis’ interpretatie van kunst: niet het materiele kunstwerk, maar direct emotioneel en fysiek contact is voor de kunstenaar het meest geschikte middel om zo optimaal mogelijk te kunnen communiceren met het publiek. Framis richt zich dan ook voornamelijk op het creëren van condities die persoonlijke en ongewone ervaringen mogelijk maken, en waarin poëtische verbeelding, solidariteit en intimiteit een belangrijke rol spelen. Haar performances en installaties zijn interdisciplinair en raken aan architectuur, mode en design. De zorgvuldige aandacht die Framis besteedt aan de esthetische uitstraling van haar projecten, evenals de publiciteit erom heen, is een belangrijk onderdeel van haar werk. Vaak bestaat eenzelfde project zowel uit acties in de openbare ruimte als museale presentaties.

Ook anti_dog, Framis’ meest recente werk, is een dergelijk project. Het is een project in ontwikkeling met diverse activiteiten in binnen- en buitenland en vormt Framis’ demonstratie tegen racisme en in het bijzonder tegen geweld tegen gekleurde vrouwen. Aanleiding voor anti_dog was een langdurig verblijf van de kunstenares in Berlijn. Hier vormt de wijk Marzahn met name een probleem voor allochtone vrouwen, die ’s avonds lastig gevallen worden door skinheads met agressieve honden. Het inspireerde Framis om in 2002 het nieuwe merk anti_dog te introduceren. Een collectie van jurken, uitgevoerd in een kleurencombinatie van zwart en goud en gebaseerd op ontwerpen van onder meer Chanel, Dior, Gaultier en Framis zelf. De jurken zijn gemaakt van Twaron, een stof dat ‘dog-, bullet-, cut and fire-proof’ is. Zo staan de anti_dog producten voor een uitgekiende combinatie van esthetiek en bescherming, die vrouwen van een krachtig élan voorziet. Framis maakte onder meer een film van een anti_dog performance; waarin de kunstenaar met zeven mannequins van verschillende nationaliteiten een haag vormt temidden van een stroom voetbalsupporters die uit het Amsterdamse stadion Arena komen. Getooid in de anti_dog jurken presenteren de modellen zich in een door mannen gedomineerde architectonische omgeving als mooie en onaantastbare vrouwen die de harde realiteit zelfbewust tegemoet treden. (XdJ)

Dreamkeeper (1997)
Dreamkeeper (1997)
foto: onbekend

anti_dog (2002)
anti_dog (2002)
foto: onbekend

anti_dog (2002)
anti_dog (2002)
foto: onbekend

Walking Monument - Living Sculpture of 300 People (1997), Amsterdam
Walking Monument - Living Sculpture of 300 People (1997), Amsterdam
foto: Amsterdams Historisch Archief, ANP

Kunstenaars: