kunst en publieke ruimte 

       
een representatief overzicht van kunst in de openbare ruimte in Nederland van 1970 tot heden | over deze site | hulp bij vinden

Een familiefoto (Joods Monument)

Woerden telde aan het begin van de tweede wereldoorlog tweeënveertig inwoners van joodse afkomst. Tweederde van hen wist aan de dood te ontsnappen. Het leven van de Woerdense overlevenden was aangrijpend veranderd. Kunstenaar Ingrid Mol (Wormerveer, 1970) kreeg de opdracht om voor Woerden een monument te maken waarmee de herinnering aan deze gruwelijke episode in de geschiedenis in leven wordt gehouden.

Nederland kent verscheidene monumenten ter nagedachtenis van de holocaust. In Westerbork staat het Nationale Monument. De twee uiteinden van het opgebroken spoorrails die naar de hemel reiken worden vergeleken met twee opgeheven armen van een persoon die zich afvraagt hoe dit in hemelsnaam heeft kunnen gebeuren. Het monument is aangevuld met een werk van 102.000 stenen met sterren er op in de vorm van Nederland. De meeste Joodse Monumenten, zij het hier of in het buitenland, zijn abstract van vorm of maken gebruik van herkenbare symbolen -veelal de Davidster- om hun raison d’être kenbaar te maken. Beroemd is het Spiegelmonument (1977) van Jan Wolkers. Het monument met gebroken glas staat in het Amsterdamse Wertheimpark.

In tegenstelling tot de eerder genoemde monumenten, ontwierp Mol voor Woerden geen abstract beeld. Ook gebruikt ze geen symbolen uit de joodse cultuur, zoals bijvoorbeeld de ramshoorn en de zevenarmige kandelaar. De kunstenaar volgt de beeldentaal die Christian Boltanski bekend heeft gemaakt. Deze franse kunstenaar heeft vele monumenten vervaardigd waarin foto’s van joodse en niet-joodse kinderen en van anonieme volwassenen het uitgangspunt vormen. Mol gebruikt als basis een foto van de familie Izaks. Meneer en mevrouw Izaks woonden met hun vier kinderen in een huis vlak bij de plek waar het monument nu staat, in de Prins Bernhardlaan. De hele familie werd naar Kamp Vught gedeporteerd. Het liep fataal af.
Van de foto heeft Mol enkel meneer Izaks en de hond overgenomen. De overige leden van de familie zijn in het beeld vervangen door laagliggende, lege zitelementen. Man en hond wachten geduldig op degenen die nooit zullen arriveren.

Een familieportret, zoals het monument officieel heet, is uitgevoerd in keramiek. Zowel de hond als meneer Izaks hebben de structuur en de kleuren van de oude zwart-wit foto behouden. Op een enkele plaats is het beeld zelfs onscherp. De organisatie Struktuur 68 in Den Haag heeft de technische knowhow geleverd. Zij zijn gespecialiseerd in het vervaardigen van monumentale, vandalismebestendige keramische beelden bestemd voor de openbare ruimte.
Het joods monument is niet alleen een herdenking aan de overledenen, maar ook aan degenen die overleefden. Tegelijkertijd is het een eerbetoon aan de bewoners van de stad die joden in bescherming namen door hen onder te laten duiken. (BV)


foto: Hein van Liempd


foto: Hein van Liempd


foto: Hein van Liempd

Kunstenaars: