kunst en publieke ruimte 

       
een representatief overzicht van kunst in de openbare ruimte in Nederland van 1970 tot heden | over deze site | hulp bij vinden

Amnestree

Op het stationsplein van Maarssen staat een boom in een ijzeren kooi. Nu dat de boom nog jong is zit het letterlijk gevangen tussen de massieve staven. Maar langzamerhand zal het groeien, zodat zijn takken buiten de tralies zullen steken. Dit is ook de bedoeling van de het werk Amnestree, een monument voor de declaratie van de mensenrechten, vervaardigd door de Israëlisch-Nederlandse kunstenaar Ram Katzir (1969). Met dit monument wordt het 25-jarig bestaan van de plaatselijke Amnesty Internationalgroep gevierd.

De betekenis van dit werk mag duidelijk zijn: je kunt iemand wegens zijn ideeën opsluiten, maar je kunt niet voorkomen dat gedachten zich ontwikkelen en hun weg naar buiten vinden.
Katzir is een meester in het omzetten van gecompliceerde maatschappelijke kwesties in heldere figuratieve beelden. In 1996, kort na zijn afstuderen aan de Rietveld Academie te Amsterdam, vervaardigde hij een kleurboek voor volwassenen, getiteld Your coloring book. De op het eerste gezicht vrolijk aandoende lijntekeningen -zoals dat van een hertje dat de hand besnuffelt van een persoon die buiten beeld valt- zijn gebaseerd op propagandafoto’s van het Duitse nazi-regime. Pas achterin het boek wordt de ware aard van deze afbeeldingen duidelijk. De man bij het hertje is Hitler. Een bijschrift bij een familieportret dat aan tafel zit onthult dat hierbij het goede voorbeeld van een ideaal Arisch gezin wordt gepresenteerd. Katzir wil met zijn kleurboek laten zien hoe een ideologie, zonder dat wij daar erg in hebben, tot de maatschappij door kan dringen.
Your coloring book werd onderwerp van een expositie die reisde door landen als Nederland, Duitsland en Rusland. In 1997 bezocht de tentoonstelling het Israël Museum in Jeruzalem. Hier werden de gemoederen van de Israëli’s in beroering gebracht toen het gerucht rond ging dat Katzir met de holocaust naar de Palestijnse kwestie refereerde. Veel commotie brak los en de kunstenaar werd overrompeld door een regenval van hevig geëmotioneerde reacties.

Het heeft enige jaren geduurd voordat Amnestree de juiste plek in de stad kreeg toegewezen. Het was een heel gesteggel voordat het monument op het stationsplein kwam te staan. In het najaar zullen de bladeren van Amnestree verkleuren. In de winter keert de plant helemaal kaal. Verse bladeren groeien in het voorjaar weer aan. Het is een natuurlijke cyclus dat tientallen jaren door zal gaan. De tralies zijn breed genoeg om de kooi binnen te lopen. Vanuit het perspectief van de opgeslotene kun je jezelf gereflecteerd zien in de gepolijste omheining. (BV)


foto: Ram Katzir

Kunstenaars: